Škoda Group: cyfryzacja może obniżyć zużycie energii nawet o 15%

Dane stają się jednym z najważniejszych zasobów współczesnego transportu publicznego. Informacje generowane przez pojazdy umożliwiają analizę w czasie rzeczywistym ich stanu technicznego, wykorzystania floty, zużycia energii oraz warunków ruchu. Dzięki temu operatorzy mogą odchodzić od reaktywnego modelu zarządzania na rzecz przewidywania potencjalnych problemów i podejmowania bardziej świadomych decyzji w oparciu o bieżące dane operacyjne.

– Europejski rynek zmierza w kierunku transportu opartego na danych. Nie mówimy już wyłącznie o pojazdach, lecz o połączonych systemach IT, które integrują transport z miastami, regionami oraz innymi środkami mobilności – mówi Jiří Liberda, Managing Director Digital w Škoda Group.

Od pojazdu do inteligentnego systemu danych

Nowoczesne tramwaje i pociągi w coraz większym stopniu stają się częścią rozbudowanej infrastruktury cyfrowej. Systemy telematyczne, czujniki i aplikacje serwerowe umożliwiają ciągłe monitorowanie parametrów pracy pojazdów, zużycia energii oraz gotowości operacyjnej floty.

Dane są przesyłane do centralnych systemów zarządzania, gdzie mogą być analizowane i wykorzystywane do planowania serwisu, oceny efektywności pojazdów oraz optymalizacji ich eksploatacji. Pozwala to wcześniej identyfikować potencjalne problemy, ograniczać ryzyko nieplanowanych przestojów i poprawiać ogólną efektywność funkcjonowania floty.

– Rozwijamy technologie, które umożliwiają operatorom analizę kluczowych wskaźników efektywności pojazdów, zużycia energii, wpływu środowiskowego oraz gotowości operacyjnej. Dane pozwalają podejmować bardziej precyzyjne decyzje dotyczące kosztów, rozkładów jazdy i wykorzystania floty – wyjaśnia Jiří Liberda.

Automatyzacja wspiera bezpieczeństwo i efektywność

Jednym z kluczowych kierunków rozwoju nowoczesnego transportu jest automatyzacja systemów bezpieczeństwa oraz eksploatacji pojazdów. Škoda Group rozwija rozwiązania wykorzystujące kamery i czujniki do ciągłego monitorowania i analizy otoczenia pojazdu w czasie rzeczywistym.

Technologie te mogą zwiększać zarówno bezpieczeństwo, jak i efektywność operacyjną. System antykolizyjny (ACS) może wykrywać przeszkody znajdujące się przed tramwajem i ostrzegać motorniczego, a w przypadku braku reakcji wspierać automatyczne hamowanie. Jednocześnie Škoda Group rozwija technologię Automatic Train Operation (ATO), umożliwiającą częściową automatyzację prowadzenia pociągu.

Automatyzacja przynosi również korzyści w zakresie efektywności energetycznej. W projektach realizowanych przez Škoda Group wybrane rozwiązania mogą ograniczyć zużycie energii o około 15%.

– System ATO został zainstalowany w spalinowych zespołach trakcyjnych eksploatowanych przez Koleje Wielkopolskie w Polsce. Testy nadal trwają, ale wstępne wyniki wskazują na pozytywny wpływ na zużycie oleju napędowego, obecne dane pokazują, że oszczędności paliwa mogą przekroczyć 10%. Technologia wspiera również realizację wymogów wynikających z regulacji ESG, przyczyniając się do ograniczenia zużycia paliwa i zmniejszenia wpływu na środowisko – wyjaśnia Jiří Liberda.

Transport publiczny jako kluczowy element Smart City

Kolejnym etapem cyfryzacji jest integracja transportu publicznego z szerszym ekosystemem miejskim. Tramwaj lub pociąg może pełnić funkcję mobilnego sensora, dostarczającego informacji o natężeniu ruchu, potencjalnych zagrożeniach oraz obciążeniu infrastruktury.

Kamery i czujniki zainstalowane w pojazdach mogą wspierać analizę natężenia ruchu, identyfikować miejsca powstawania zatorów oraz wskazywać obszary, w których częściej dochodzi do incydentów.

– Zmierzamy w kierunku Smart Cities, w których transport publiczny stanowi część połączonego ekosystemu. Pojazdy nie tylko przewożą pasażerów, ale również dostarczają wartościowych danych, które pomagają miastom skuteczniej zarządzać mobilnością, bezpieczeństwem i infrastrukturą – dodaje Jiří Liberda.

AI i cyberbezpieczeństwo jako elementy nowoczesnej mobilności

Sztuczna inteligencja odgrywa coraz większą rolę w systemach transportowych. Škoda Group wykorzystuje AI w wielu obszarach, w tym w rozwiązaniach zwiększających bezpieczeństwo pasażerów oraz wspierających analizę danych generowanych przez pojazdy.

Jednym z przykładów jest Vehicle Security - rozwiązanie wykorzystujące istniejącą infrastrukturę kamer w połączeniu z algorytmami AI do analizy sytuacji wewnątrz pojazdu i wspierania bezpieczeństwa pasażerów. Rosnąca liczba połączonych systemów zwiększa jednocześnie znaczenie cyberbezpieczeństwa. Produkty Škoda Group są rozwijane z uwzględnieniem europejskich regulacji, w tym NIS2 oraz Cyber Resilience Act. W coraz bardziej cyfrowym środowisku transportowym bezpieczeństwo obejmuje więc nie tylko sam pojazd, ale także dane, oprogramowanie oraz odporność całego ekosystemu IT.

Innowacja musi iść w parze z niezawodnością

Postępująca cyfryzacja transportu nie zmienia podstawowych oczekiwań operatorów - pojazdy muszą zapewniać bezpieczeństwo, niezawodność i przewidywalność w codziennej eksploatacji. Wraz ze wzrostem zaawansowania technologii coraz większego znaczenia nabierają ich skuteczne wdrożenie oraz kompleksowe testy prowadzone w rzeczywistych warunkach operacyjnych.

Ostatnie doświadczenia europejskich operatorów pokazują, że wdrażanie nowych generacji taboru może wymagać dodatkowych testów oraz optymalizacji technicznych. W niemieckim Halle operator HAVAG czasowo wstrzymał wprowadzanie kolejnych nowych tramwajów do regularnej eksploatacji do momentu spełnienia warunków bezpiecznej i niezawodnej pracy. Operator podkreślił jednocześnie, że pojazdy nadal znajdują się w fazie uruchamiania, a prace optymalizacyjne prowadzone są wspólnie z producentem.

Dla Škoda Group rozwój nowoczesnego transportu oznacza zatem łączenie innowacyjności z bezpieczeństwem, jakością i niezawodnością w całym cyklu życia pojazdu, tak aby zapewnić operatorom, miastom i pasażerom stabilną, niezawodną i przewidywalną codzienną eksploatację.